31 Οκτωβρίου 2025
Όπως όλα τα πράγματα στη ζωή, έτσι και η αγορά εργασίας εξελίσσεται παράλληλα με το εκπαιδευτικό σύστημα κάθε χώρας, την τεχνολογική εξέλιξη, τις γεωπολιτικές συνθήκες και τις κοινωνικές ανάγκες.
Πριν από έναν αιώνα, επαγγέλματα όπως ο ταχυδρόμος, ο αμαξάς και ο πεταλωτής, θεωρούνταν απαραίτητα για την καθημερινότητα της κοινωνίας, καθώς οι μεν ταχυδρόμοι αποτελούσαν το κύριο μέσο επικοινωνίας, οι αμαξάδες εξασφάλιζαν τη μετακίνηση και τη μεταφορά προϊόντων ενώ οι πεταλωτές ήταν απαραίτητοι για την διασφάλιση της καλής υγείας των ποδιών αλόγων, μουλαριών και γαϊδουριών, ζώων κρίσιμων για την καθημερινότητα της οικονομίας. Σήμερα, αυτά τα επαγγέλματα έχουν εξαφανιστεί, θύματα της τεχνολογικής εξέλιξης: τα αυτοκίνητα αντικατέστησαν τις άμαξες και τα συμπαθή τετράποδα, το email τις επιστολές και ο κινητήρας των οχημάτων την ανάγκη για πετάλωμα.
Στο μέλλον, η τεχνητή νοημοσύνη (AI) και τα ανθρωποειδή ρομπότ αναμένεται να φέρουν μια νέα επανάσταση, απειλώντας επαγγέλματα που σήμερα θεωρούνται ως σταθερά και αξιοσέβαστα. Ωστόσο, ενώ ορισμένα επαγγέλματα κινδυνεύουν να εξαφανιστούν ή να υποβαθμιστούν, άλλα, όπως τα χειρωνακτικά, αναμένεται να αντέξουν περισσότερο. Θα είχε ένα ενδιαφέρον να εξετάσουμε, πώς θα μπορούσε να διαμορφωθεί η πραγματικότητα για μερικά από τα πιο αναγνωρίσιμα και αξιοσέβαστα σημερινά επαγγέλματα σε έναν ασφαλή χρονικό ορίζοντα από σήμερα, π.χ. 50 ετών.
Οι γιατροί, από την αρχή της ανθρωπότητας και μέχρι σήμερα, απολαμβάνουν υψηλό κύρος και καλές απολαβές. Όμως, η χρήση της AI σε ορισμένες ειδικότητες, π.χ. ακτινολόγοι, μπορεί να εντοπίζει ασθένειες με ακρίβεια που συχνά ξεπερνά αυτή των ανθρώπων. Ήδη, συστήματα όπως το Google DeepMind αναλύουν ακτινογραφίες και μαγνητικές τομογραφίες σε ελάχιστο χρόνο με αξιοσημείωτη ακρίβεια. Στην Ελλάδα, όπου το ΕΣΥ βασίζεται σε ειδικούς γιατρούς, η αυτοματοποίηση μπορεί να μειώσει τον φόρτο εργασίας σε ειδικότητες οι οποίες επιβαρύνονται σημαντικά ώστε οι εξειδικευμένοι αυτοί επιστήμονες να ασχολούνται με σημαντικότερα τμήματα της διάγνωσης. Σε 50 χρόνια και με τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, οι γιατροί μπορεί να έχουν την δυνατότητα να επικεντρωθούν σε ρόλους που απαιτούν ενσυναίσθηση και λήψη σύνθετων αποφάσεων αντί απλά να εστιάζουν σε μία ακτινογραφία.
Η νομική επιστήμη είναι ένα ακόμα επάγγελμα υψηλού κύρους στην Ελλάδα, με σταθερή ζήτηση. Ωστόσο, εργαλεία AI μπορούν να αυτοματοποιήσουν την σύνταξη συμβολαίων ή την αναζήτηση για νομικά προηγούμενα για τις ανάγκες μιας δίκης. Σε 50 χρόνια από σήμερα, οι δικηγόροι μπορεί να εστιάζουν σε ρόλους διαπραγμάτευσης ή στην ηθική παράμετρο κάποιας απόφασης ενώ, δυστυχώς, οι junior θέσεις νομικών, θα αντιμετωπίσουν ζητήματα απασχόλησης. Στην Ελλάδα, όπου ο νομικός κλάδος είναι ήδη έντονα κορεσμένος, ίσως η πίεση να είναι ακόμα πιο έντονη.
Ακόμα ένα επάγγελμα που στην Ελλάδα διασφαλίζει επαγγελματική σταθερότητα και καλό εισόδημα είναι αυτό του λογιστή, με αυξημένη ζήτηση από επιχειρήσεις και ιδιώτες. Συστήματα ΑΙ που αναπτύσσονται ανά τον κόσμο, σταδιακά απαλλάσσουν τους λογιστές από τις επαναλαμβανόμενες ενέργειες όπως η ενημέρωση των λογιστικών βιβλίων και η προετοιμασία στοιχείων για υποβολή στις φορολογικές αρχές. Η επιπλέον χρήση του blockchain ως διασφάλιση τη διαφάνειας στις χρηματικές συναλλαγές μπορεί να μειώσει ακόμα περισσότερο την ανάγκη για τους παραδοσιακούς φορολογικούς ελέγχους, μετατρέποντας σταδιακά τους λογιστές σε συμβούλους των επιχειρήσεων από διεκπεραιωτές εγγράφων. Αυτά βέβαια είναι λίγο δύσκολο να γίνουν στην Ελλάδα όπου το φορολογικό σύστημα είναι τόσο πολύπλοκο και αλλάζει τόσο συχνά που ακόμα και η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να μην έχει αρκετή νοημοσύνη για να τα βάλει μαζί του!
Σε άμεση σχέση με τους δικηγόρους, ακόμα ένα επάγγελμα που παρέχει σταθερότητα και κύρος είναι αυτό του δικαστή. Η είσοδος της ΑΙ σε αυτό το επάγγελμα, η οποία έχει ήδη πραγματοποιηθεί σε ορισμένες χώρες, παρότι αρχικά θεωρήθηκε ότι θα αποτελέσει τροχοπέδη στην απονομή της δικαιοσύνης, στην πραγματικότητα έχει ωθήσει στην ταχύτερη λήψη αποφάσεων, ειδικά για απλές νομικές περιπτώσεις. Φυσικά, στην περίπτωση της δικαιοσύνης, η χρήση της ΑΙ θα πρέπει να είναι διαρκώς κάτω από τον έλεγχο της ηθικής για την αποφυγή των όποιων αρνητικών επιπτώσεων. Γιατί η δικαιοσύνη δεν είναι μία φωτογραφία που μπορούμε να κάνουμε regenerate…
Για να μην εξετάσουμε κάθε ένα επάγγελμα ξεχωριστά, ας περιορίσουμε την ανάλυσή μας έως τα επαγγέλματα τα σχετικά με την εκπαίδευση. Αυτά, αν και όχι πάντα καλοπληρωμένα στην Ελλάδα, θεωρούνται ως επαγγέλματα που εξασφαλίζουν σταθερότητα καθώς πάντα οι άνθρωποι θα επιθυμούν να εκπαιδεύονται. Όμως, η AI, μέσω πλατφορμών, μπορεί να προσφέρει εξατομικευμένη μάθηση, μειώνοντας την ανάγκη για τον παραδοσιακό τρόπο διδασκαλίας σε μαθήματα όπως τα μαθηματικά ή η πληροφορική. Στο μέλλον οι εκπαιδευτικοί μπορεί να απομακρυνθούν από την κλασική εικόνα του μαυροπίνακα και να επικεντρωθούν στην ανάπτυξη δεξιοτήτων των μαθητών τους όπως η συνεργασία ή η κριτική σκέψη, που η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να αποδώσει αποτελεσματικά.
